पानिपतनंतर मराठ्यांचे पुनरागमन : खरा इतिहास (१७६१–१७७१)

पानिपतनंतर मराठ्यांचे पुनरागमन : खरा इतिहास (१७६१–१७७१) १७६१ साली तिसऱ्या पानिपतच्या युद्धात मराठ्यांचा पराभव झाला. हा पराभव केवळ लष्करी नव्हता, तर मराठा साम्राज्याच्या आत्मविश्वासावरही मोठा आघात होता. परंतु हा शेवट नव्हता. पानिपतनंतर काही वर्षांतच पेशवे माधवराव (नाना साहेब पेशवे) यांनी मराठा साम्राज्याची पुनर्बांधणी सुरू केली. आर्थिक शिस्त, सैन्याची पुनर्रचना आणि मुत्सद्देगिरी यांच्या जोरावर मराठे पुन्हा उभे राहिले. उत्तर भारतातील मराठ्यांचे पुनरागमन १७६९ ते १७७१ या काळात महादजी शिंदे, तुकोजी होळकर, विसाजी कृष्ण भट, गोविंद पानसरें यांसारख्या सरदारांनी उत्तर भारतात मोहिमा राबवल्या. या मोहिमांमुळे: दिल्ली, आग्रा, मथुरा सोनीपत, रोहतक, पानिपत परिसर हरियाणा व गंगा-यमुना दोआब या भागांवर मराठ्यांचा प्रभाव पुन्हा प्रस्थापित झाला. शाह आलम दुसरा आणि दिल्लीचा तख्त १७७१ मध्ये मुघल बादशहा शाह आलम दुसरा याला मराठ्यांच्या संरक्षणाखाली पुन्हा दिल्लीच्या तख्तावर बसवण्यात आले. यामुळे: मुघल सत्ता नावापुरती राहिली प्रत्यक्षात दिल्लीतील राजकारणावर मराठ्यांचे वर्चस्व निर्माण झाले अफगाण आक्रमक अहमदशहा अब्दाली याची भारतात पुन्हा येण्याची हिंमत झाली नाही. पानिपताचा पराभव – कसा पुसला गेला? १७७१ मध्ये पानिपतच्या मैदानावर तिसऱ्यासारखे निर्णायक युद्ध झाले नाही, पण पानिपताचा प्रदेश आणि उत्तर भारतातील राजकीय सत्ता मराठ्यांनी परत मिळवली. म्हणून इतिहासकार मान्य करतात: मराठ्यांनी पानिपतचा अपमान युद्धाने नाही, तर मुत्सद्देगिरी, संयम आणि विजयांच्या मालिकेने पुसून काढला. निष्कर्ष मराठे पराभूत झाले होते, पण ते कधीच संपले नव्हते. पानिपत हा मराठ्यांचा अंत नव्हता, तर नव्या संघर्षाची सुरुवात होती.

आई म्हणोनी कोणी…..!

‘आई!’ म्हणोनी कोणी। आईस हाक मारी

ती हाक येई कानी। मज होय शोककारी

नोहेच हाक माते। मारी कुणी कुठारी

आई कुणा म्हणू मी?। आई घरी न दारी!

ही न्यूनता सुखाची। चित्ता सदा विदारी

स्वामी तिन्ही जगाचा। आईविना भिकारी.

 

चारा मुखी पिलांच्या। चिमणी हळूच देई

गोठ्यात वासरांना। या चाटतात गाई

वात्सल्य हे पशूंचे। मी रोज रोज पाही

पाहून अंतरात्मा। व्याकूळ मात्र होई!

वात्सल्य माउलीचे। आम्हा जगात नाही

दुर्भाग्य याविना का?। आम्हास नाही आई

 

शाळेतुनी घराला। येता धरील पोटी

काढून ठेवलेला। घालील घास ओठी

उष्ट्या तशा मुखाच्या। धावेल चुंबना ती

कोणी तुझ्याविना गे। का ह्या करील गोष्टी ?

तुझ्याविना न कोणी। लावील सांजवाती

सांगेल ना म्हणाया। आम्हा ‘शुभं करोति’

 

ताईस या कशाची। जाणीव काही नाही

त्या सान बालिकेला। समजे न यात काही

पाणी तरारताना। ‘आम्हास नाहि आई’

ते बोल येति कानी। ‘आम्हास नाहि आई’

 

आई! तुझ्याच ठायी। सामर्थ्य नंदिनीचे

माहेर मंगलाचे। अद्वैत तापसांचे

गांभीर्य सागराचे। औदार्य या धरेचे

नैत्रात तेज नाचे। त्या शांत चंद्रिकेचे

वात्सल्य गाढ पोटी। त्या मेघमंडळाचे

वात्सल्य या गुणांचे। आई तुझ्यात साचे

 

गुंफूनि पूर्वजांच्या। मी गाईले गुणाला

सार्‍या सभाजनांनी। या वानिले कृतीला

आई ! करावया तू। नाहीस कौतुकाला

या न्यूनतेमुळे ही। मज त्याज्य पुष्पमाला

पंचारती जनांची। ना तोषवी मनाला

परि जीव बालकाचा। तव कौतुका भुकेला

 

येशील तू घराला। परतून केधवा गे !

दवडू नको घडीला। ये ये निघून वेगे

हे गुंतले जिवाचे। पायी तुझ्याच धागे

कर्तवय् माउलीचे। करण्यास येइ वेगे

रुसणार मी न आता। जरि बोलशील रागे

ये रागवावयाही। परि येइ येइ वेगे....!

आई म्हणोनी कोणी" – यशवंत यांचं, ते खरंच अंतःकरण हलवणारं आहे. हे केवळ एक काव्य नाही, ही आईच्या अनुपस्थितीतून उगम पावलेली हृदयविदारक हाक आहे.

💔 “आई म्हणोनी कोणी, आईस हाक मारी…”

एक छोटी हाक… एक शब्द… पण जेव्हा आई या शब्दासोबत अस्तित्व नसतं — तेव्हा ती हाक मनाच्या कोपऱ्यात धडकून, डोळ्यातून आसवं बनून वाहते.

मी ही कविता शाळेत ऐकली होती… पण एक दिवस ती कविता मनावर कोरली गेली. कारण कधी ना कधी आपल्याला जाणवतं — आई असणं आणि नसणं यातच माणसाच्या आयुष्यातील सर्वात मोठी उणीव लपलेली असते.

---

👁️‍🗨️ कवितेची अंतःप्रेरणा:

• आई नसल्यावर सुद्धा तिचं अस्तित्व क्षणोक्षणी भासतं.

• चिमणी, गाई यांच्यातलं वात्सल्य दररोज दिसतं, पण आपल्याला मात्र ती उबच नाही.

• ‘शुभं करोती’ म्हणणारी कोणी नाही…

• शाळेतून परतल्यावर आपल्याला मिठीत घेणारी, चुंबन घेणारी ती कोण?

ही एक "भावनिक रिकामी खोली" आहे… आणि ती कविता ती खोली आपल्याला उघडून दाखवते.

---

🌼 मातृत्वाचे गौरवगान:

कवितेत आईच्या रूपात नंदिनी, गंगा, तपस्विनी, चंद्रिका, सागर – या साऱ्यांचा उल्लेख आहे. कारण हे सारे गुण एकाच ठिकाणी एकवटतात – आईमध्ये.

ती असते तेव्हा लक्षात राहत नाही, पण नसते तेव्हा तिचं सामर्थ्य आणि सौंदर्य आठवणीत कोरलं जातं.

---

🙏 कविता एक विनवणीही आहे...

“ये रागावाही परी, येई येई वेगे…”

आई रागवो, उपदेश करो… पण फक्त येवो…
ती उणीव काहीही भरून काढू शकत नाही.

ही कविता त्या वात्सल्यवंचित प्रत्येकासाठी आहे ज्याने कधी आई गमावलेली आहे, किंवा ज्याला कधीच तिची उब मिळालेली नाही.

केवढे हे क्रौर्य! - ना.वा.टिळक

क्षणोक्षणी पडे, उठे, परि बळे, उडे बापडी,

चुके पथहि, येउनी स्तिमित दृष्टिला झापडी.
किती घळघळा गळे रुधिर कोमलांगातुनी,
तशीच निजकोटरा परत पातली पक्षिणी.

म्हणे निजशिशूंप्रती, अधिक बोलवेना मला,
तुम्हांस अजि अंतीचा कवळ एक मी आणला,
करा मधुर हा! चला, भरविते तुम्हा एकदा,
करी जतन यापुढे प्रभु पिता अनाथां सदा!

अहा! मधुर गाउनी रमविले सकाळी जना,
कृतघ्न मज मारतील नच ही मनी कल्पना,
तुम्हांस्तव मुखी सुखे धरुन घांस झाडावरी
क्षणैक बसले तो शिरे बाण माझ्या उरीं

निघुन नरजातिला रमविण्यांत गेले वय,
म्हणून वधिले मला! किती दया! कसा हा नय!
उदार बहु शूर हा नर खरोखरी जाहला
वधुनी मज पाखरा निरपराध की दुर्बला!

म्हणाल, भुलली जगा, विसरली प्रियां लेकरां
म्हणून अतिसंकटे उडत पातले मी घरा,
नसे लवहि उष्णता, नच कुशीत माझ्या शिरा,
स्मरा मजबरोबरी परि दयाघना खरा.

असो, रुधिर वाहुनी नच भिजो सुशय्या तरी
म्हणून तरुच्या तळी निजलि ती द्विजा भूवरी.
जिवंत बहु बोलकें किति सुरम्य ते उत्पल,
नरे धरुन नाशिले, खचित थोर बुध्दिबल.

मातीत ते पसरिले अतिरम्य पंख,
केले वरी उदर पांडुर निष्कलंक,
चंचू तशीच उघडी पद लांबवीले,
निष्प्राण देह पडला! श्रमही निमाले!

खरंच, “केवढे हे क्रौर्य!” शिकताना अनेकांना गहिवरून येतं — आपल्या वर्गाने रडू आवरू न शकलं याचाच अर्थ ती कविता मनाच्या अगदी मध्यभागी भिडली होती. सातवीच्या वयातसुद्धा आपण त्या आई-पक्षिणीच्या वेदना इतक्या तीव्रपणे जाणवल्या, याचं श्रेय टिळकांच्या ठाकठिण शब्दांना आणि आपल्या शिक्षकांनी दिलेल्या जिवंत अभिवाचनाला आहे.

त्या कवितेतली करुणा फक्त पक्षिणीपुरती मर्यादित राहत नाही; ती प्राण्यांबद्दलची संवेदनशीलता, निसर्गाविषयी कृतज्ञता, आणि माणसाने माणसाशीही कसा वागत जाना पाहिजे, हे काळजावर कोरते. त्यामुळेच ती पाठ नव्हे तर “अनुभव” ठरते.

केवढे हे क्रौर्य! – एक आठवण, एक धक्का...

सातवीचा वर्ग… मराठीचा तास… आणि "ना. वा. टिळक" यांची कविता – ‘केवढे हे क्रौर्य!’
शब्दशः आठवतंय आजही… शिक्षकांनी वाचन सुरू केलं, आणि दोनच ओळींत वर्गात एकदम शांतता पसरली. कुणाचंच लक्ष पुस्तकात नव्हतं. शिक्षकांच्या स्वरात, त्या पक्षिणीच्या वेदना ऐकताना कुणाचीही मान न हलता राहिली.

---

"तशीच निजकोटरा परत पातली पक्षिणी…"

ती एक आई पक्षी, तिची झगडत परत येणारी झेप, रक्ताच्या थेंबांतून उरलेला "शेवटचा कवळ" आणि बाण लागून घडलेला अंत...
शब्द होते कवितेतले, पण भावना मात्र निखळ अश्रूंमध्ये वाहणारी आईची माया होती. त्या दिवशी आम्हा सगळ्यांनी प्रथमच कवितेच्या ओळीतून "काळीज" पाहिलं.

---

रडलेला वर्ग

हो… खरंच. आमचा पूर्ण वर्ग त्या दिवशी रडला होता. कुणाच्या डोळ्यांतून अश्रू गळाले, कुणी फक्त मान खाली घातली. पण कुणीही "ही कविता खूप भारी आहे" असं बोललं नाही — कारण ती ऐकण्याइतकी सुंदर नव्हती, ती फक्त अनुभवायची होती.

---

शिकवण — एका पक्षिणीच्या मृत्यूपलीकडची

ती कविता फक्त एका पक्षिणीबद्दल नव्हती. ती सांगून गेली की...

• मातृत्वाला सीमा नसते.

• प्रेम म्हणजे शेवटपर्यंतचा त्याग असतो.

• माणूस असूनसुद्धा आपण कधी ‘नर’ होतो, तर कधी ‘नराधम’.

त्या पक्षिणीचा मृत्यू आजही मनात राहिला आहे. एक बाण तिच्या छातीवर लागला होता, पण त्याचा ठाव मात्र आपल्या अंतर्मनाला लागला होता.

---

आज ती कविता आठवते… आणि एक काळजावरची ओरखडी ताजी होते.

आपण खूप शिकतो – शाळा, कॉलेज, काम, आयुष्य... पण काही शिकवण त्या एका कविता-पाठाने दिली. आणि ती कधीही विसरता येत नाही.

---

"करी जतन यापुढे प्रभु पिता अनाथां सदा..."
ही तिची प्रार्थना होती. आजही ती आठवली की, मनाला वाटतं —
"माणसांनो, आता तरी जपा संवेदना... केवढं हे क्रौर्य थांबा!"

---

✍️ – गजानन, एक आठवणीत हरवलेला विद्यार्थी

"मी" - एक अंतर्गत प्रवास

ज्याच्या-त्याच्या अपेक्षांचा भार वाहतच गेलो,

त्यांच्या गरजा पूर्ण करत करत स्वतःला बाजूला सारत गेलो.
सगळ्यांना आपलं दुःख मोठं वाटलं,
आणि मी? मी फक्त त्यांचं ऐकत राहिलो.

माझं दुखणं गिळत राहिलो, भावना दाबून ठेवत राहिलो,
कोणी विचारलंच नाही — "तू कसा आहेस रे?"

सुद्यण्याच्या पंगतीत, मी मागेच राहिलो...
कारण मी स्वतःला बाजूला सारलं होतं — पुन्हा पुन्हा.

शेवटी आला तो हिशोबाचा दिवस...
सर्वांनी आपापल्या गोष्टी मांडल्या,
मी मात्र... स्वतःत डोकावलं — आणि जाणवलं…
मी शून्य झालोय.
शेवटी, शून्यच उरलो.

मी... शून्य — अपेक्षांच्या सावलीत हरवलेलं अस्तित्व

आपल्या जीवनात आपण अनेक नात्यांसाठी, जबाबदाऱ्यांसाठी, आणि त्याच्या-त्याच्या अपेक्षांसाठी सतत धावत असतो. कोणी सांगत नाही, पण नकळत एक अघोषित करार आपल्याला बांधून ठेवतो — दुसऱ्यांसाठी जगायचं, त्यांची दुखणी ऐकायची, त्यांच्या गरजा पूर्ण करायच्या... आणि स्वतःला बाजूला ठेवायचं.

माझंही असंच झालं.

ज्याच्या-त्याच्या अपेक्षांचा भार वाहतच राहिलो.
त्यांचं म्हणणं, त्यांचं दुःख, त्यांच्या गरजा — हेच सगळं माझं जग बनून गेलं.
मी कुठे होतो यात?

मी कुठेच नव्हतो.

माझ्या भावना?
त्या मीच गिळून टाकल्या.
माझं दुःख?
कोणाला सांगायचं? कोणी ऐकणार होतं का?

सगळ्यांना आपलं दुःख मोठं वाटायचं.
मी मात्र त्यांचं ऐकत राहिलो.
हसत राहिलो. खंबीर राहिलो.

पण...
सुद्यण्याच्या पंगतीत, मी कायमच मागे राहिलो.

आणि मग एक दिवस आला — हिशोबाचा दिवस.

मी स्वतःकडे डोकावलं...
स्वतःला तपासलं...
...आणि पाहिलं — मी शून्य झालो होतो.

संपून गेलं होतं काहीसं.
सारं काही दिलं गेलं होतं — पण परत काहीच मिळालं नव्हतं.
शेवटी काय उरलं?

शून्य.

---

शेवटची नोंद...

हा लेख कुणाला दोष द्यायला नाही.
हे लिहिताना कुणावर राग नाही, फक्त एक आत्मपरीक्षण आहे.

जर हे तुम्ही वाचत असाल, तर फक्त एवढंच सांगतो —

👉 स्वतःसाठी थोडं थांबा.
👉 स्वतःच्या भावनांना जागा द्या.
👉 फक्त इतरांसाठी नका जगू... स्वतःसाठीही थोडं जगा.

कारण, "शून्य" होणं ही चूक नसली... तरी "शून्यच" उरणं ही शोकांतिका आहे.

ती आणि मी एक सिक्रेट . . . . !!

मी कधी तुझ्यासमोर काही बोललो नाही,

पण मनाने मात्र प्रत्येक भावना ओरडून सांगितली होती.

तू  त्यातील कदाचित कधीच काही समजली नाहीस,
पण मी मात्र आजही तुझ्या आठवणीत जगतो.

हे एकतर्फीच असेल, पण खोटं नाही.
हे अधुरं असेल, पण अपुरं नाही… 

अधुरं आहे, म्हणूनच तर खूप जवळचं वाटतं,
तिनं "हो" नाही म्हटलं… पण "नाही" ही नाही म्हटलं.

ती गेली… पण आठवणीत थांबली,
प्रेम अपुरं राहिलं… पण ओळख अजरामर झाली.

कधी वाटलं तिला सगळं सांगावं,
पण मग मन म्हणालं —
"ती अशीच असू दे... एक सुंदर अधुरी कविता!" 

"मी तिच्यावर जीवापाड प्रेम केलं,
ती कदाचित हसून पुढे गेली –
पण मी मात्र त्या हास्यात 'संपलो ' नाही, तर 'सुरू झालो'."

ती सगळ्यांसाठी एक चेहरा असेल,
पण माझ्यासाठी – एक जग!
ती बोलली तर शब्द थांबतात,
आणि नुसतीच शांत असेल, तरी मन गुंतून जातं...
ती माझी आहे – तरीही कुणालाच माहीत नाही.
कारण… ‘ती’ माझी सिक्रेट आहे!   

पहिलं प्रेम…

पहिलं प्रेम… विसरता येत नाही!

लग्न तिच्यासोबत झालं,
जी आज माझ्या आयुष्यात आहे…
साथ आहे, सहवास आहे,
कदाचित स्थिरताही आहे.

पण...
मनाच्या खोल कप्प्यात अजूनही तुझं स्थान आहे.
कुठेच गेलेलं नाहीस तू —
तशीच आहेस, जशी होतीस. आठवणीत... श्वासात... प्रत्येक शांत क्षणात.

ती समोर असते —
मी हसतो, बोलतो, वावरतो...
पण तुझं नाव मनाच्या पडद्यावर हलकेच उमटतं.
आणि एक क्षणात —
सगळं शांत होतं.

कधी कधी विचार येतो —
"सगळं मिळालंय... पण जे खरंच हवं होतं, तेच नशिबात नव्हतं का?"

तुला विसरायचा प्रयत्न केला…
पण विसरता आलं नाही.
कारण तू… तू पहिलं प्रेम होतीस.

आणि पहिलं प्रेम…
ते कधीही विसरता येत नाही.
ते मनात राहातं…
शब्दांच्या पलीकडे, स्मृतींच्या आत खोल कुठेतरी…

---

शेवटची नोंद...

हे शब्द फक्त भावनांचं एक प्रामाणिक स्वीकार आहेत.
कुठलाही दोष नाही… कुणालाही दुखवायचं नाही…

पण हो —
मन जसं आहे, तसंच स्वीकारणंही एक प्रकारचं प्रामाणिक प्रेमच असतं.

🖤 "मीच चुकलो…"

कुठे चुकलो मी...?

कधी कधी स्वतःलाच विचारतो —
मीच नेमका कुठे चुकलो...?

तुझा माझ्यावर कधीच विश्वास नव्हता,
...आणि मी?
मी मात्र तुला जीवापाड आपलं मानत राहिलो.

तू दूर जात होतीस…
ते समजत होतं, पण मी स्वतःला फसवत राहिलो.
शेवटी… तूच स्पष्ट दाखवून दिलंस —
तू कधीच माझी नव्हतीस…

त्या क्षणी राग आला…
पण तुझ्यावर नाही — स्वतःवरच!
मीच चुकलो होतो…

दोष तुझा नव्हताच कधी,
दोष तर पूर्ण माझाच होता…

जसा एखादा वेडा काजवा —
चंद्राची आस धरतो…

कुठे चंद्र… आणि कुठे काजवा… नाही का?

---

✨ शेवटचा श्वास शब्दात

हे प्रेम नव्हतं… स्वप्न होतं,
आणि स्वप्नं नेहमीच सुंदर असतात — पण खरं नसतात.

"वेळ गेली, पण नाती कायम होती… आणि आज, तब्बल २६ वर्षांनी पुन्हा तीच मैफिल सजतेय!"

गेट-टुगेदर – जुन्या आठवणींचा नव्यानं घेतलेला श्वास

२६ वर्षांनंतर...

हो! तब्बल २६ वर्षांनंतर आम्ही पुन्हा एकदा एकत्र आलो.
तेच चेहरे — काही पटकन ओळखू येणारे, काही थोडा वेळ घेणारे… आणि काही अजूनही आठवणींच्या कोपऱ्यात हरवलेले. पण त्या ओळखीच्या धूसरतेवरही प्रेमाची ओळख ठळक होती.

शाळेच्या पायऱ्या, वर्गाची खडखडणारी घंटा, आणि एकमेकांकडे शोधक नजरेने पाहणं…
हे सगळं आठवत होतं — अगदी कालचं वाटावं असं!

---

सर... तसेच आहेत!

आणि हो, आमचे शिक्षक!
ते आजही तितकेच प्रसन्न, तितकेच प्रेरणादायक…
काळाने त्यांच्या आवाजातली आपुलकी, आणि डोळ्यांमधली उब अजिबात कमी केली नाही.
त्यांच्या उपस्थितीने संपूर्ण सोहळ्याला एक वेगळंच वजन मिळालं.

---

वय, जबाबदाऱ्या आणि अंतर… पण प्रेम तसंच

अनेक मित्र कामाच्या व्यापातून, कौटुंबिक जबाबदाऱ्या पार करून, काही अंतर पार करत आले.
कोणी जरा उशिरा, कोणी अगदी पहिल्यांदा — पण सगळ्यांची उर्मी एकच होती: पुन्हा एकदा सगळ्यांना भेटायचं!

ज्या काही मित्र-मैत्रिणी किंवा शिक्षक काही कारणांमुळे उपस्थित राहू शकले नाहीत, त्यांच्यासाठी प्रत्येकाच्या मनात एक खास जागा होती — आणि ती कायम राहील.

---

क्षण… जे शब्दांत मावत नाहीत

खेळ, किस्से, जुन्या फोटोंच्या आठवणी, आणि ते हसणं…
ते हसणं म्हणजे लहानपण पुन्हा जगल्यासारखं वाटलं.
कोणी नाचलं, कोणी गायलं, कोणी फक्त डोळ्यांतून भावना बोलू दिल्या…

शेवटी आम्ही सगळे बेधुंद झालो…
गाण्यांच्या तालावर नाचलो, भूतकाळाच्या गंधात हरवून गेलो…
कुठलाही संकोच नव्हता, कुठलीही औपचारिकता नव्हती —
फक्त 'आपण' होतो — तसेच, जसे शाळेत होतो.

---

धन्यवाद – या जिवंत क्षणांसाठी!

हा गेट-टुगेदर एक सोहळा नव्हता,
तो एक काळ होता – जो पुन्हा भेटला…
प्रत्येक क्षण मनात कोरला गेला,
आणि त्यामागे कारण फक्त एकच – तुमचं प्रेम आणि उपस्थिती.

तू माझी आणि त्याची .....

"असूदेत...!" — एक स्त्रीस्वभावाचा गूढ गंध

गळ्यात मंगळसूत्र त्याचं असलं,
...कपाळावरचं कुंकू मात्र माझं असूदेत...

उखाण्यात नाव त्याचं असो,
...हृदयातलं नाव माझं असूदेत...

घरासाठी दररोज दरवळतेस तू,
...पण स्वप्नं मात्र माझीच पेरलेली असूदेत...

त्याच्या शब्दांना मान आहे तुला,
...पण विचार? ते तुझ्या मनात माझेच असूदेत...

त्याच्या सावलीत चालतेस तू सुखाने,
...पण तुझी ओळख – माझ्याहूनच वेगळी असूदेत...

त्याचं आयुष्य सोनं होवो,
...पण माझंही आयुष्य उजळलेलं असूदेत...

सावलीसारखी सोबत करीन मी,
...पण प्रकाशही माझ्यातूनच असूदेत...

बंध ही असोत प्रेमाचे,
...पण स्वप्नं आणि आभाळ – ते माझं असूदेत...!

---

✨ अर्थाचा थेंब:

या कवितेत जी भावना आहे ती स्त्रीचं सौंदर्य, तिचं आत्मभान, आणि तिच्या अस्तित्वाचं स्वतंत्र तेज यांची साक्ष आहे.

एक स्त्री ‘सावली’ होऊन जगते, पण तिच्या आतला प्रकाश कधीच विझत नाही — हेच या ओळी सांगतात.

बरं तू माझी झाली नाहीस

"तरीही... मी तुझाच झालो"

बरं...
तू माझी झाली नाहीस.
पण मी मात्र तुझ्यात हरवून गेलो...

तुझ्या आठवणींच्या सावलीत
नकळत का होईना –
जगू लागलो.

तू हसलीस...
...आणि मी फुललो.
तू गप्प राहिलीस...
...तरी मी मनात तुझ्याशीच बोलत राहिलो.

तुझं नाव घेत घेत,
मी मनात तुझंच एक गीत वाजवत राहिलो.

हो…
तुला मिळवणं शक्य नव्हतं,
हे शेवटी उमगलं.

पण मनाच्या एका कोपऱ्यात —
...तुझ्यासाठी एक जागा राखून ठेवलीय मी.

प्रेमाची व्याख्या तुला कदाचित समजली नसेल,
...किंवा कदाचित मीच उशिरा आलो.

पण हे मात्र खरं —

तू माझी झाली नाहीस,
...तरीही मी शेवटी तुझाच झालो.

हरवलेले एक पान.

सागर आणि ऋतिकाची हि प्रेमकहाणी . . . हरवलेले एक पान . . सागर एक खाजगी आस्थापनेतील कंपनीत जेमतेम पगारावर नोकरीस असलेला . . आणि ऋतिका हि एक शिक्षक दांपत्याची मुलगी . संगीत गायन आणि चित्रकला यात विशेष रस असलेली . . .. दूरदेशी असलेल्या ऋतिका आणि सागर यांची नियतीने अशी . . काही भेट घातली कि . दोघे काही कालावधी साठी एकरूप झाले . . म्हणायला तसे दोघांची प्रत्यक्षात कधीच भेट झाली नव्हती पण . .दोघांची ओळखीचे माध्यम फेसबुक . . .आणि त्यावरील गप्पा गोष्टीतून . . एकमेकांचे विचार जुळले . . . एकमेकांचे मोबाईल नंबर एकमेकास शेहर केले गेले . . आणि फोनवरील गप्पा गोष्टीतून . . विचारातून हे दोघे एकमेकात इतके गुरफटले कि . . नंतर नंतर तर दो दिल एक जान . . .! एखाद्या चित्रपटाला शोभेल अशी हि कहाणीची सुरवात . . . . .ऋतिकाचा आवाजच इतका मधुर . . ती अधून मधून . . सागरला गाणी ऐकवी . . कधी हार्मोनियम वर एखादे सुमधुर संगीत वाजवून दाखवी . . . तिचा आवाज , तिचे बोलणे . . हे सगळे सागर कित्येक दिवस पहात आणि ऐकत होता . . .! त्यातून सागर तिच्या प्रेमात हळू हळू गुरफटू लागला . . पण तेंव्हा सुरवातीला ऋतिका हि सागरला एक चांगला मित्र मानत होती .आणि काही दिवसांनी न राहून शेवटी एक दिवस सागरने तिच्यापुढे फोनवर आपल्या प्रेमाची कबुली दिली . . असे अचानक सागरचे बोलणे हा एक तर तिच्यासाठी अतिशय अविश्वसनीय असे होते . . तिला हे ऐकून धक्काच बसला . . . पण त्याचा . . चांगुलपणावर . . विस्वास ठेवून तिने त्याला . . असेच हो म्हंटले . . पण मनापासून नाही . . . तेंव्हा त्यावेळी सागरच्या ह्या विचित्र प्रपोझल ने ऋतिका थोडी शॉकिंगच झाली होती . . पण पुढे पुढे दोघांचे फोनाफोनी इतकी वाढली कि . . सुरवातील वर वर होय म्हणारी ऋतिका नंतर नंतर सागरच्या प्रेमात इतकी आकंठ बुडाली कि . . . . एक दिवस आणि एक क्षण पण असा जात नसे कि एकमेकांचे फोनवर बोलणे होत नाही असे कधीच होत नसे . .. हे इतके मनस्वी प्रेम करणारे हे सागर ऋतिका . . हे जणू काही एक दुजेकेलिये . . बनले गेले आहेत कि काय असे . . वाटत . . आणि चित्रपटातील हिरो हिरोईन एक होऊन चित्रपट संपतो . . पण इथे काही वेगळेच झाले . . . आपल्या आईवडिलांच्या आज्ञेविरोधात नाजाणारी ऋतिका एक दिवस तिच्या आई वडिलांनी पसंद केलेल्या मुला सोबत लग्न करून दूरदेशी निघून गेली . इकडे सागर पण काही दिवस . . तिच्या विरहात अस्वस्थ आणि शांत शांत राहिला पण त्याने ऋतिकाला कधीच दोष दिला नाही . . त्यानें तर तिला अभिमानाने सांगितले . . . जेंव्हा शेवटचा ऋतिकाचा कॉल आला तेंव्हा हृतिक सागरला म्हणाली . . माझे लग्न ठरले आहे रे . . . . हे सांगताना तिचे अंतःकरण खूपच जड झाले होते . . पण मी आई वडिलांच्या जो समाजात मान आहे तो नाही दुखावू शकत . . . मला माफ कर . . . हे ती भरल्या डोळ्यांनी आणि जड मनाने हृतिक सागराला फोनवर सांगत होती . तेंव्हा सागर उतरला . . असूदेत ग आपल्या मनाचा आणि सोबतीचा प्रवास हा इथपर्यंतच . . . पण एक सांगतो जातेस तर निघून जा .सुखी रहा . . आणि देवाकडे माझ्यासाठी एकाच मागणे माग. . . "भविष्यात कधी माझे लग्न होईल तेंव्हा मला . . पहिले अपत्य मुलगीच होवूदेत . . आणि ते तुझ्यासारखेच असूदेत . ." जे कि आपल्या आई वडिलांचा समाजात मान राखेल . . जे आईवडिलांची मन कधी खाली जाऊ देणार नाही . . . . आई वडिलांना दुखावून कोणीच सुखी नाही राहू शकत . . ना तू. . . . ना मी . शेवटी हरवलेले सागरच्या मनातील एक पान . . हरवलेलेच राहील. इकडे सागर आपल्या संसारात सुखी आणि तिकडे ऋतिकाआपल्या संसारात सुखी . . हल्ली नाही म्हणायला एखादा मॅसेज असतो फोनवर आणि त्यातूनच एक मेकांची ख्याली खुशाली विचारली जाते. . . . समाप्त . . कथा काल्पनिक आहे . . .