आई म्हणोनी कोणी…..!

‘आई!’ म्हणोनी कोणी। आईस हाक मारी

ती हाक येई कानी। मज होय शोककारी

नोहेच हाक माते। मारी कुणी कुठारी

आई कुणा म्हणू मी?। आई घरी न दारी!

ही न्यूनता सुखाची। चित्ता सदा विदारी

स्वामी तिन्ही जगाचा। आईविना भिकारी.

 

चारा मुखी पिलांच्या। चिमणी हळूच देई

गोठ्यात वासरांना। या चाटतात गाई

वात्सल्य हे पशूंचे। मी रोज रोज पाही

पाहून अंतरात्मा। व्याकूळ मात्र होई!

वात्सल्य माउलीचे। आम्हा जगात नाही

दुर्भाग्य याविना का?। आम्हास नाही आई

 

शाळेतुनी घराला। येता धरील पोटी

काढून ठेवलेला। घालील घास ओठी

उष्ट्या तशा मुखाच्या। धावेल चुंबना ती

कोणी तुझ्याविना गे। का ह्या करील गोष्टी ?

तुझ्याविना न कोणी। लावील सांजवाती

सांगेल ना म्हणाया। आम्हा ‘शुभं करोति’

 

ताईस या कशाची। जाणीव काही नाही

त्या सान बालिकेला। समजे न यात काही

पाणी तरारताना। ‘आम्हास नाहि आई’

ते बोल येति कानी। ‘आम्हास नाहि आई’

 

आई! तुझ्याच ठायी। सामर्थ्य नंदिनीचे

माहेर मंगलाचे। अद्वैत तापसांचे

गांभीर्य सागराचे। औदार्य या धरेचे

नैत्रात तेज नाचे। त्या शांत चंद्रिकेचे

वात्सल्य गाढ पोटी। त्या मेघमंडळाचे

वात्सल्य या गुणांचे। आई तुझ्यात साचे

 

गुंफूनि पूर्वजांच्या। मी गाईले गुणाला

सार्‍या सभाजनांनी। या वानिले कृतीला

आई ! करावया तू। नाहीस कौतुकाला

या न्यूनतेमुळे ही। मज त्याज्य पुष्पमाला

पंचारती जनांची। ना तोषवी मनाला

परि जीव बालकाचा। तव कौतुका भुकेला

 

येशील तू घराला। परतून केधवा गे !

दवडू नको घडीला। ये ये निघून वेगे

हे गुंतले जिवाचे। पायी तुझ्याच धागे

कर्तवय् माउलीचे। करण्यास येइ वेगे

रुसणार मी न आता। जरि बोलशील रागे

ये रागवावयाही। परि येइ येइ वेगे....!

आई म्हणोनी कोणी" – यशवंत यांचं, ते खरंच अंतःकरण हलवणारं आहे. हे केवळ एक काव्य नाही, ही आईच्या अनुपस्थितीतून उगम पावलेली हृदयविदारक हाक आहे.

💔 “आई म्हणोनी कोणी, आईस हाक मारी…”

एक छोटी हाक… एक शब्द… पण जेव्हा आई या शब्दासोबत अस्तित्व नसतं — तेव्हा ती हाक मनाच्या कोपऱ्यात धडकून, डोळ्यातून आसवं बनून वाहते.

मी ही कविता शाळेत ऐकली होती… पण एक दिवस ती कविता मनावर कोरली गेली. कारण कधी ना कधी आपल्याला जाणवतं — आई असणं आणि नसणं यातच माणसाच्या आयुष्यातील सर्वात मोठी उणीव लपलेली असते.

---

👁️‍🗨️ कवितेची अंतःप्रेरणा:

• आई नसल्यावर सुद्धा तिचं अस्तित्व क्षणोक्षणी भासतं.

• चिमणी, गाई यांच्यातलं वात्सल्य दररोज दिसतं, पण आपल्याला मात्र ती उबच नाही.

• ‘शुभं करोती’ म्हणणारी कोणी नाही…

• शाळेतून परतल्यावर आपल्याला मिठीत घेणारी, चुंबन घेणारी ती कोण?

ही एक "भावनिक रिकामी खोली" आहे… आणि ती कविता ती खोली आपल्याला उघडून दाखवते.

---

🌼 मातृत्वाचे गौरवगान:

कवितेत आईच्या रूपात नंदिनी, गंगा, तपस्विनी, चंद्रिका, सागर – या साऱ्यांचा उल्लेख आहे. कारण हे सारे गुण एकाच ठिकाणी एकवटतात – आईमध्ये.

ती असते तेव्हा लक्षात राहत नाही, पण नसते तेव्हा तिचं सामर्थ्य आणि सौंदर्य आठवणीत कोरलं जातं.

---

🙏 कविता एक विनवणीही आहे...

“ये रागावाही परी, येई येई वेगे…”

आई रागवो, उपदेश करो… पण फक्त येवो…
ती उणीव काहीही भरून काढू शकत नाही.

ही कविता त्या वात्सल्यवंचित प्रत्येकासाठी आहे ज्याने कधी आई गमावलेली आहे, किंवा ज्याला कधीच तिची उब मिळालेली नाही.