दादा… म्हणजे फक्त थोरला भाऊ नाही, तर वडिलांची सावली

आयुष्यात काही माणसं अशी असतात, की त्यांचं आपल्या आयुष्यातील स्थान शब्दांत मांडणं कठीण असतं. त्यांचं मोठेपण त्यांच्या पदात, पैशात किंवा मिळालेल्या पुरस्कारांत नसतं; तर **आपल्या आयुष्यातील कठीण प्रसंगी त्यांनी दिलेल्या आधारात असतं. माझ्यासाठी असे व्यक्तिमत्त्व म्हणजे माझे थोरले बंधू — **श्री. बाळासाहेब राजाराम माने… आमचे दादा. दादा हे नातं आमच्यासाठी केवळ रक्ताचं नातं नाही. ते आमच्यासाठी **आधार आहेत, मार्गदर्शक आहेत आणि अनेक प्रसंगी वडिलांची सावली आहेत. कुटुंब असो, समाज असो किंवा शैक्षणिक क्षेत्र असो—दादांनी प्रत्येक जबाबदारी अत्यंत आत्मीयतेने स्वीकारली. काम कोणतेही असो, ते पूर्ण जबाबदारीने करायचे. वेळेच्या बाबतीत अत्यंत काटेकोर, दिलेला शब्द पाळणारे आणि एखादे काम हातात घेतले की ते पूर्णत्वाला नेण्यासाठी स्वतःला झोकून देणारे, हा त्यांचा स्वभाव. पण दादांचं खरं मोठेपण आम्हाला जाणवतं ते त्यांच्या सामाजिक किंवा शैक्षणिक कार्यापेक्षा **आमच्या कुटुंबासाठी त्यांनी केलेल्या निःशब्द कष्टांतून. आज आमच्या डोक्यावर जे छत आहे, त्यामागे दादांची मेहनत आहे. आमच्या आयुष्यातील अनेक अडचणी त्यांनी स्वतःच्या समजून घेतल्या. आम्हाला आधाराची गरज असताना ते खंबीरपणे पाठीशी उभे राहिले. आमच्या संसाराच्या वाटेवरही त्यांनी मोठ्या भावापेक्षा **वडिलांच्या मायेने आणि जबाबदारीने** आम्हाला साथ दिली. काही वेळा मोठ्या भावाचे निर्णय कठोर वाटले असतील. एखादा शब्द मनाला लागला असेल. पण काळ पुढे गेला आणि अनुभव वाढला, तसं त्या प्रत्येक शब्दामागची काळजी समजू लागली. त्या कठोरपणामागेही आपलेपणा होता, त्या शिस्तीमागेही काळजी होती, आणि त्या प्रत्येक मदतीमागे निःस्वार्थ प्रेम होतं. थोरला भाऊ असणं ही केवळ जन्माने मिळालेली जबाबदारी नाही; ती आयुष्यभर निभावावी लागणारी भूमिका आहे. आणि दादांनी ही भूमिका अत्यंत प्रामाणिकपणे निभावली. आज त्यांच्या शैक्षणिक कार्याची दखल घेत **दैनिक ‘पुढारी’ने ‘गुरुवर्य पुरस्कार’ देऊन त्यांचा सन्मान केला**, ही बातमी वाचताना मनातला आनंद शब्दांत सांगता येत नाही. हा पुरस्कार केवळ एका शिक्षकाचा सन्मान नाही. हा विद्यार्थ्यांसाठी आयुष्य समर्पित करणाऱ्या एका शिक्षकाच्या कर्तृत्वाचा गौरव आहे. हा आपल्या कामाशी प्रामाणिक राहिलेल्या एका कर्तव्यनिष्ठ माणसाचा सन्मान आहे. आणि आमच्यासाठी तर हा त्याहूनही मोठा आहे— कुटुंबासाठी आयुष्यभर आधारवड बनून उभ्या राहिलेल्या आमच्या दादांचा हा सन्मान आहे. दादांनी किती विद्यार्थ्यांचे आयुष्य घडवले, किती मुलांना योग्य दिशा दिली, किती जणांच्या मनात शिक्षणाची ज्योत पेटवली, याचा हिशेब कदाचित कुठल्याही पुरस्काराने करता येणार नाही. कारण शिक्षकाचं खरं यश प्रमाणपत्रावर नसतं… ते त्याच्या विद्यार्थ्यांच्या आयुष्यात दिसतं. आणि मोठ्या भावाचं खरं मोठेपणही केवळ कौतुकाच्या शब्दांत नसतं… **ते धाकट्या भावाच्या आयुष्यात सुरक्षिततेची भावना निर्माण करण्यात असतं. आज दादांचा सन्मान होताना आम्हा भावंडांच्या मनात अभिमानाबरोबरच कृतज्ञतेची भावनाही दाटून येते. दादा, तुम्ही आमच्यासाठी जे काही केलं, त्याची परतफेड आम्ही कदाचित आयुष्यभर करू शकणार नाही. पण एक गोष्ट मात्र मनापासून सांगावीशी वाटते— तुम्ही आमचे थोरले भाऊ आहात, याचा आम्हाला अभिमान आहे; पण त्याहून मोठं भाग्य म्हणजे आम्हाला तुमच्यासारखा दादा लाभला. तुमच्या कष्टांना मिळालेला हा सन्मान पाहताना आज मन खरंच भरून आलं आहे. *दैनिक ‘पुढारी’च्या ‘गुरुवर्य पुरस्काराने’ सन्मानित झाल्याबद्दल दादा, तुमचे मनःपूर्वक अभिनंदन! तुमच्या कार्याची ही दखल आणखी अनेकांना प्रेरणा देवो. विद्यार्थ्यांच्या आयुष्यात ज्ञानाचा दिवा तुम्ही असाच पेटवत राहा. समाजासाठी तुमचं योगदान असंच सुरू राहो. आणि… आमच्या डोक्यावर तुमची मायेची सावली अशीच कायम राहो. तुमच्या पुढील वाटचालीस मनःपूर्वक हार्दिक शुभेच्छा! दादा, तुमचा भाऊ असल्याचा अभिमान आहे… आणि तुमच्यासारखा दादा लाभला, हे आमच्या आयुष्याचं भाग्य आहे! ❤️🙏 लेखकन : गजानन राजाराम माने.